İran asıllı Fransız araştırmacı Adelkhah hapishanedeki arkadaşlarını övdü

Akademisyen Adelkhah, tutuklanmasının üzerinden 18 ay sonra sessizliğini bozdu

İran asıllı Fransız araştırmacı Adelkhah hapishanedeki arkadaşlarını övdü

Akademisyen Adelkhah, tutuklanmasının üzerinden 18 ay sonra sessizliğini bozdu

18 aydır İran’da tutuklu bulunan İran asıllı Fransız araştırmacı Fariba Adelkhah rejim tarafından uzun süre sonra izin verilen yazılı mesajında, Evin Cezaevi’ndeki arkadaşları, meslektaşları ve araştırması sırasındaki tüm muhataplarından övgüyle söz etti. Tutuklanmasının üzerinden tam bir buçuk yıl sonra araştırmacıyı destekleyen komisyonun internet sitesinde yayınlanan metinde, “Burada, otuz yıllık kariyerim boyunca bana evlerini ve kalplerini açan, tecrübelerini benimle paylaşan birçok muhatabı hatırlamak istiyorum” ifadelerine yer verdi.

 

Paris’teki Siyasal Bilimler Enstitüsü’nde araştırmacı ve Şii İslam konusunda uzman bir antropolog olan Fariba Adelkhah kendisini ziyaret amacıyla Tahran’a gelen meslektaşı ve Afrika üzerine araştırmalar yapan Roland Marshall ile birlikte 5 Haziran 2019 tarihinde Tahran’da tutuklandı. Tahran yönetimi mahkum takası anlaşması kapsamında Mart 2020 tarihinde Marshall’ı serbest bıraktı. Ancak, 1977 yılından beridir Fransa’da yaşayan 1959 İran doğumlu araştırmacıya gelince, Adilhah’ı desteklemek üzere kurulan komisyona göre uydurma gerekçelerle, 16 Mayıs 2020 tarihinde, İran İslam Cumhuriyeti’nin “Ulusal güvenliğe zarar vermeye suç ortaklığı” ve “rejime karşı propaganda” suçlarından beş yıl hapis cezasına çarptırıldı.

 

Adelkhah, uzun bir süre Tahran’daki Evin Hapishanesi’nde tutulduktan sonra 3 Ekim 2020 tarihinden bu yana başkent Tahran’daki evinde elektronik bilezikle ev hapsinde tutuluyor. ABD’nin 2018 yılından İran nükleer anlaşmasından geri çekilmesinden ve Tahran’a yeniden yaptırım uygulama kararı almasından bu yana İran’daki yabancılar ve özellikle de çifte vatandaşlık hakkına sahip tutuklu kişilerin sayılarında artış yaşandı.

 

Adelkhah, Tahran’daki birçok tanıdığının arasında tutuklanması durumunda kendileri için herhangi bir sonuç doğurmayacağını umut ederek, siyasi, dini ve askeri yetkilileri, tüccarları, meslektaşlarını, akademisyenleri, öğrencileri, arkadaşlarını, aile üyelerini, diğer tanıdıklarını veya sıradan vatandaşları dahil olmak üzere Tahran’daki birçok tanıdığını araştırmaları kapsamında listeledi. Fariba Adelkhah, “tutuklandığım sırada tanıdığım tüm kadınları ve parmaklıklar ardındaki hücrelerde bıraktığım kadın mahkumları hatırlıyorum” dedi.

 

Adelkhah, “Son olarak, özellikle “en güzel hediye olan bağımsızlığımı ve düşünce özgürlüğümü koruyarak gelişmeme izin veren, sırf araştırmacı olduğu için ülkemin hayatından dokuz ayını çaldığı ve ülkesi için her şeyini veren ortağım Roland’ı hatırlıyorum.” dedi. “Araştırmacıyı kurtarın” sloganı altında kişisel bir mücadele yürüten Adelkhah bu münasebetle bir kez daha araştırma özgürlüğü çağrısında bulunurken, özgürlüğü kurtarmak için tarihi kurtarın” ifadelerine yer verdi.

 

Buna ek olarak İran Haber Ajansı, İran Yüksek Mahkemesi’nin geçen yıl hükümet karşıtı protestolar sırasında tutuklanan üç kişi hakkında verilen idam cezalarının infazını durdurduktan sonra yeniden yargılamayı kabul ettiğini bildirdi.

 

Ajans, yeniden yargılamanın ne zaman başlayacağı konusunda bilgi vermediği gibi söz konusu üç kişinin kim olduklarını da açıklamadı. Ancak İran yargısı geçtiğimiz Temmuz ayında Emir Hüseyin Muradi, Muhammed Recebi ve Said Temcidi haklarındaki idam cezalarının infazını durdurmuştu. Bu üçlü, benzin fiyatlarındaki artışın ardından Kasım 2019’da patlak veren protestolar sırasında tutuklandı ve daha sonra bu gösteriler üst düzey yetkililerin istifasını talep eden siyasi protestolara dönüştü.

 

Hukuk aktivistleri, söz konusu üç şahıs hakkındaki idam kararlarının henüz işin başındayken, gelecekte meydana gelebilecek protestolar için caydırıcı olması amacıyla alındığını söyledi. Yargının, bu yılın başında verilen idam cezası hükümlerini askıya alma kararı, bir kısmı sosyal medya siteleri üzerinden dile getirilen söz konusu hükümlerin uygulanmaması talebine yönelik halkın öfkesinin ardından geldi.

 

Fariba Adelkhah kimdir?

 

1959'da Tahran'da doğdu. 1977'den bu yana Fransa'da yaşıyor. 1983'te Strasbourg Beşeri Bilimler Üniversitesi'nden sosyoloji, 1984'te de Sosyal Bilimler Yüksek Okulu'ndan etnoloji yüksek lisans derecesi aldı. 1990'da "Devrim Sonrası İranı'na Antropolojik Bir Yaklaşım: İslamcı Kadınların Durumu" başlıklı teziyle EHESS'ten (Sosyal Bilimler Yüksek Araştırmalar Okulu) sosyal antropoloji ve etnoloji doktorası aldı.

 

1993'ten beri FNSP'de (Ulusal Siyasal Bilimler Vakfı) araştırmacı olarak çalışan Adelkhah, 1996-7'den beri INALCO (Ulusal Şark Dilleri Enstitüsü), 1998-9'dan İran’da tutuklanana kadar Paris'teki IEP'de (Siyasal Araştırmalar Enstitüsü) ders vermekteydi.

 

CEMOTI dergisinin yayın kurulunda yer alan ve CNRS (Ulusal Bilimsel Araştırmalar Merkezi) çağdaş İran araştırmaları grubunun üyesi olan yazar, İran'daki sosyal ve politik değişimler üzerine, özellikle kadınların kamusal alana katılımı, dinsel alanın bürokratikleşmesi ve rasyonelleşmesi, seçimlerin çözümlenmesi gibi konularda çok sayıda yayın yapmıştı. Başlıca yapıtları arasında La révolution sous le voile: Femmes islamiques d'Iran (1991, Örtünün Altındaki Devrim: İran'da İslamcı Kadınlar); Thermidor en Iran (1993, Jean-François Bayart ve Olivier Roy ile birlikte, İran'da "Thermidor" Dönemi); Ramadan et politique (2000, Jean-François Georgeon ile birlikte yay. haz., Ramazan ve Politika) sayılabilir.

 

Yazarın Türkçede de İran'da Modern Olmak (2001) adında bir kitabı bulunuyor.